Galaksileri ‘tükenmeye’ iten rüzgar keşfedildi | DonanımHaber
Araştırmacılar, genç evrende yer alan uzak bir galakside yeni yıldızların oluşumunu sağlayacak gazı galaksiden dışarı savurabilecek güçlü bir “galaksi öldüren rüzgar” tespit ettiler. Bu bulgular, Büyük Patlama’dan kısa bir süre sonra oluşan büyük galaksilerin neden hızla yok olduğunu açıklayabilir.
Evrenin erken dönemlerinin gizemi çözülebilir
Yeni çalışmada araştırmacılar, Büyük Patlama’dan sadece 1 milyar yıl sonra gözlemlenen CRISTAL-02 adlı galaksiyi inceledi. JWST ve ALMA verileri, CRISTAL-02’nin benzer galaksilere göre yaklaşık iki kat daha yüksek hızda yıldız ürettiğini ortaya koydu. Ancak gözlemler bununla sınırlı kalmadı.
Araştırmacılar, galaksiden uzakta büyük bir soğuk gaz bulutu tespit etti. Bu yapı, galaksi içerisindeki maddenin galaksiler arası uzaya doğru sürüklendiğinin güçlü bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir.
Araştırmanın başyazarı Rebecca Davies “Galakside, galaksinin yıldız oluşturma hızının iki katı hızda maddeyi dışarı atan güçlü bir rüzgar var. Eğer bu hızla devam ederse, galaksi 50 milyon yıldan daha kısa bir sürede yok olabilir. Bu da erken evrende bulunan gizemli dev ölü galaksilerin kökenini açıklayabilir.” diyor.
Cevap süpernovalar olabilir
Tam Boyutta Gör
Bu patlamalar, galaksi içinde bulunan gazı dışarı taşıyan güçlü rüzgarlar üretebilir. Böylece yeni yıldızların oluşumu için gereken hammadde ortadan kalkar ve galaksi zamanla “ölü” hale gelir.
Keşfi ilginç kılan bir diğer unsur, CRISTAL-02’nin tek bir galaksi olmamasıdır. Gözlemler, sistemin birleşme aşamalarındaki birden fazla galaksiden oluştuğunu göstermektedir.
Bu tür kozmik birleşmeler sırasında büyük miktarda gaz, galaksilerin merkezine yönelmekte ve yoğun yıldız oluşum süreçlerini tetiklemektedir. Ancak takip eden sürenin süpernova patlamaları, güçlü galaktik rüzgarlar oluşturarak geride kalan gazı da sistem dışına taşımaktadır. Sonuç olarak yeni yıldızların oluşumu engellenmektedir.
Bilim insanları, erken evrendeki büyük kütleli galaksilerin yaklaşık yarısının yakın komşularıyla etkileşimde bulunduğunu düşünmektedir. Bu durum, galaksi birleşmeleri ve onları takip eden “galaksi öldüren” rüzgarların genç evrende oldukça sık görülebileceğine işaret etmektedir.
