Takvim İşliyor: BYD’ye Verilen Devlet Destekleri İptal Edilecek
Teşvikler ve vergi avantajları geri istenecek
BYD, 2024 yılında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile imzaladığı yatırım anlaşması çerçevesinde Manisa’da yıllık 150 bin araç üretim kapasitesine sahip bir fabrika kurmayı ve üretime 2026 yılı sonuna kadar başlamayı taahhüt etmişti. Bu yatırım karşılığında, şirket, Çin’den ithal edilen otomobillere uygulanan yüzde 40 ek gümrük vergisinden muaf tutulmuştu.
Ancak, şirketin yatırım anlaşmasının imzalanmasının ardından projede beklenen ilerleme sağlanamayınca Haziran ayında yatırımını askıya aldığı açıklanmıştı. Bakan Kacır’ın verdiği bilgiye göre, yatırımın resmi olarak iptal edilmesi durumda yürürlükteki teşvik mevzuatı kapsamında çeşitli yaptırımlar uygulanacak.
Buna göre, bugüne kadar vergi muafiyeti kapsamında ithal edilen araçlar için ödenmeyen yüzde 40 ek gümrük vergisi, gecikme faiziyle birlikte şirketten tahsil edilecek. Ayrıca, yatırım sürecinde devlete sunulan teminat mektupları devreye alınacak ve Manisa Organize Sanayi Bölgesi’nde fabrika için tahsis edilen kamu arazisi geri alınacak.
Bakanlık: Anlaşma halen yürürlükte
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı daha önce yaptığı açıklamada ise BYD ile imzalanan yatırım sözleşmesinin halen geçerli olduğunu, ancak projede uzun süre beklenen ilerleme sağlanamadığı için şirketin gümrük vergisi muafiyeti dahil teşviklerden yararlanmasının 2026 yılının başında durdurulduğunu belirtmişti.
BYD rotasını Macaristan’a çevirdi
BYD, Türkiye’deki yatırımını askıya aldıktan sonra Avrupa’daki üretim planlamasında önceliği Macaristan’da kurduğu fabrikaya vermiştir. Şirketin İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Stella Li, Haziran ayında yaptığı açıklamada üretimin 2026’nın dördüncü çeyreğinde Macaristan’da başlamasının hedeflendiğini, Manisa yatırımının askıya alındığını belirtmiştir.
Türkiye satışları çakıldı
BYD, 2025 yılında Türkiye’de 45 bin 537 araç satarak şarj edilebilir hibrit ve yeni enerji araçları segmentinde ülkenin en çok satış yapan markası olmuştu. Ancak şirketin satış performansı 2026 yılında belirgin şekilde zayıfladı. 2026’nın ilk altı ayında satışlar geçen yılın aynı dönemindeki 25 bin 501 adetten 6 bin 809 adede gerileyerek yüzde 73,3 düşüş gösterdi.
Mevcut verilere göre BYD, vergi muafiyetinden yararlandığı dönemde Türkiye’de 60 binden fazla araç satışı gerçekleştirmiştir. Sektör analizlerine göre şirket, yatırım taahhüdü sayesinde elde ettiği vergi avantajlarıyla Türkiye pazarında önemli bir maliyet avantajı sağlamıştır. Bunun yanı sıra, şirketin yaklaşık 2 milyar dolarlık satış yaptığı ifade edilmektedir. Otomotiv analistleri ve ekonomi basınının verilerine göre BYD’nin ceplerine kalan toplam “vergi avantajı + araç satış kârı” tutarının 50 milyar TL’yi bulduğu hesaplanmaktadır.
Kaynakça
https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y4/T7/WebOnergeMetni/3d13107b-afb8-4242-b25b-8696aab60e7d.pdf
https://www.turkiyegazetesi.com.tr/ekonomi/gumruk-muafiyetiyle-arac-getirip-yatirimdan-vazgecmislerdi-bydye-ceza-yolda-1803689
https://www.patronlardunyasi.com/byd-1-milyar-dolarlik-yatirim-sozu-verdi-vergi-muafiyetlerinden-yararlanip-2-milyar-dolarlik-satis-yapti
https://www.ekonomigazetesi.com/kose-yazisi/milyarlarca-liralik-muafiyet-sifir-yatirim-byd-bilmecesi-81097
